Жүз деген не?
Жүз — қазақ халқының тарихи-этникалық бірлігі. Қазақтар үш жүзге бөлінеді: Ұлы жүз, Орта жүз және Кіші жүз. Бұл бөлініс XV-XVI ғасырларда Қазақ хандығы дәуірінде қалыптасқан. Әр жүз бірнеше рулардан (тайпалардан) тұрады. Жүздердің пайда болуы — қазақ тарихтануындағы ең маңызды мәселелердің бірі.
Ұлы жүз
Ұлы жүз (Үлкен жүз) — оңтүстік-шығыс Қазақстанды, Жетісу өңірін мекендеген. Негізгі рулары: Дулат, Жалайыр, Шапырашты, Ысты, Ошақты, Сіргелі, Қаңлы, Албан, Суан, Шанышқылы. Ұлы жүз Қазақ хандығының іргетасын қалауда маңызды рөл атқарған. Тарихи жерлері — Іле, Шу, Талас өзендері бойы.
Орта жүз
Орта жүз — Орталық, Солтүстік және Шығыс Қазақстанды мекендеген. Негізгі рулары: Арғын, Найман, Қыпшақ, Керей, Уақ, Қоңырат. Орта жүз билер мен ғалымдарымен атақты. Абылай хан, Бөгенбай батыр, Қабанбай батыр — Орта жүзден шыққан ұлы тұлғалар.
Кіші жүз
Кіші жүз — Батыс Қазақстанды мекендеген. Үш арыстан тұрады: Алімұлы, Байұлы, Жетіру. Негізгі рулары: Әлім, Шомекей, Қарасакал, Адай, Байбақты, Жағалбайлы, Табын, Тама, Жаппас, Телеу. Кіші жүз батырлармен, көтерілістермен белгілі. Сырым Датұлы, Исатай Тайманұлы — Кіші жүздің ұлы тұлғалары.