Арғын
“Ақжол!”
Каталогтың шартты белгісі; тамғаның тарихи бейнесі емес.
Арғын — Орта жүз құрамындағы тайпалық бірлестік. Тарихи қоныстары Сарыарқада, Торғай өңірінен Шыңғыстауға дейінгі аумақта сипатталады.
Тарихы
Шежіре нұсқаларында Арғынның Мейрам және Момын тармақтары аталады. Тармақтарды бір деңгейдегі тізімге біріктіру олардың толық туыстық құрылымын көрсетпейді. Арғыннан шыққан Бұқар жырау XVIII ғасырда Абылай ханның кеңесшісі болған. Абай Құнанбайұлы Тобықтыдан шыққан; өмірбаяндық деректер оны Арғын құрамында көрсетеді.
Тармақ атаулары
Көрсетілген жарияланымдағы ру топтарының құрамы берілді. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топқа жатуды білдіреді, жеке ата-текті дәлелдемейді. Тереңірек тармақтар түгел келтірілмеуі мүмкін. Толықтырулар көрсетілген дереккөздер бойынша 2026 жылғы 27 қыркүйекте тексерілді. Байланыстар таңдалған шежіре нұсқаларындағы ру топтарына жатуды көрсетеді; тізім толық емес.
- Бес Мейрам
- Жеті Момын
- Қанжығалы
- Тобықты
- Мұсабай
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Көкше
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Дадан
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Күлке
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Жуантаяқ
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Құлан
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Мұсабай
- Бәсентиін
- Ақмайдан
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Бекмайдан
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Тоқмайдан
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Актлес
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Кушук
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Карабужур
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Буры
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Срым
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Ақмайдан
- Қарауыл
- Қылды
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Ноғай
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Батаман
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Жаулбай
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Урақ
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Құттымбек
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Жауар
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Қылды
- Атығай
- Баба
Тармақ: М. С. Муканов, Этнический состав и расселение казахов Среднего жуза (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Бағыс
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Бабасан
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Сүйіндік
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Байымбет
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Қойлы Атығай
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Құдайберді
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Құлансу
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Ақкиік
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Қара
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Майлы
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Балта
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Баба
- Сарыжетім
- Шақшақ
- Қырықмылтық
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Айдерке
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Қараман
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Түлек
Тармақ: Муканов (1974). 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47. Байланыс осы шежіре нұсқасындағы топтың орнын көрсетеді.
- Қырықмылтық
Дереккөздер
- El.kz — «Арғын» (2012) — Бес Мейрам (5 топ) және Жеті Момын (7 топ) туралы абзацтар.
- Khussainova et al. (2022), Genetic Relationship Among the Kazakh People Based on Y-STR Markers — pp. 3, 5
- Г. Н. Потанин, Исследования и материалы (2006) — печатные с. 239–241 / PDF 236–238; recorded tradition
- Бухар жырау: род Аргын — SEO-09: Бұқар жырау: Арғын руы
- Историческое расселение и ураны — SEO-09: Тарихи қоныстар мен ұрандар
- Варианты тамг и уранов по труду З. Саника — SEO-09: З. Сәнік еңбегі бойынша таңба мен ұран нұсқалары
- М. Алпысбес: варианты шежіре (PDF) — SEO-09: М. Алпысбес: шежіре нұсқалары (PDF)
- Абай: Тобыкты в составе Аргын — SEO-09: Абай: Арғынның Тобықты руы
- Биография Абая — SEO-09: Абайдың өмірбаяны
- М. С. Муканов, Этнический состав и расселение казахов Среднего жуза (1974) — 51-бет, ішкі бөлімдер; PDF 47.