Шежіре
Қазақ халқының ата-тек тарихын сақтайтын генеалогиялық дәстүр. Ауызша немесе жазбаша түрде ұрпақтан ұрпаққа берілетін ру тарихы.
Жеті ата
Қазақ дәстүрі бойынша әр адам білуге тиіс жеті буын бабасы. Жеті ата шегінде некеге тыйым салынады (экзогамия).
Жүз
Қазақ халқының үш тарихи бірлігінің бірі: Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүз. Әр жүз бірнеше рулардан тұрады.
Ру
Қазақ қоғамындағы тайпалық бірлік. Әр ру жүзге жатады, өзінің тамғасы, ұраны, тарихы бар. Мысалы: Найман, Арғын, Дулат.
Тамға
Рудың белгісі — малға, заттарға, қаруға басылатын таңба. Әр рудың өзіне тән тамғасы бар, ол рудың меншігін білдіреді.
Ұран
Рудың соғыс кезінде қолданатын айғайы. Ол руластарды біріктіріп, жауды үрейлендіру үшін қолданылды. Мысалы: «Алаш!», «Аруақ!»
Батыр
Ерлік көрсеткен жауынгер, халық қаһарманы. Батыр атағы ерлік істері үшін берілген, бүкіл руға құрмет болған.
Би
Қазақ қоғамындағы сот, дау-дамай шешуші тұлға. Билер шешімді әділет пен дәстүрге сүйеніп шығарған.
Жырау
Қазақтың дәстүрлі ақын-жырлаушысы. Жыраулар тарих пен шежірені жырмен сақтаған, хандарға кеңесші болған.
Ақсақал
Ақылды, тәжірибелі қарт — ру мен ауылдың рухани жетекшісі. Ақсақалдар ру тарихын білетін, жастарды тәрбиелейтін тұлғалар.
Экзогамия
Жеті ата шегінде некеге тыйым салу ережесі. Бір рудан шыққан жігіт пен қыз жеті буынға дейін туыс болмауы тиіс.
Ауыл
Қазақтардың дәстүрлі қоныстану бірлігі — бірнеше отбасыдан тұратын ауыл. Көшпелі тұрмыста ауыл — негізгі қоғамдық бірлік.
Хан
Қазақ хандығының жоғарғы билеушісі. Хандар жүздер мен рулар арасындағы бірлікті қамтамасыз етіп, әскерді басқарған.
Сұлтан
Шыңғыс ханнан тараған ақсүйек — хан тегінің өкілі. Сұлтандар билік құрылымында жоғары орын алған, хан тұқымы болған.
Бесік
Қазақтың дәстүрлі бесігі — сәбиді тербетуге арналған ағаш бесік. Бесікке салу рәсімі — баланың өміріндегі алғашқы дәстүрлік жоралғы.
Құда
Екі отбасыны неке арқылы байланыстыратын туыстық. Құдалық — қазақ мәдениетіндегі ең маңызды әлеуметтік байланыстардың бірі.
Келін
Отбасына түскен жаңа қыз, жігіттің зайыбы. Келін — отбасылық құндылықтар мен дәстүрлердің жалғастырушысы.
Тұсаукесер
Баланың алғашқы қадамын мерекелейтін дәстүрлі ырым. Баланың аяғына байланған ала жіпті қиып, еркін жүруге жол ашады.
Бата
Ақсақалдың немесе ата-ананың беретін ақ тілегі, алғыс сөз. Бата — қазақ мәдениетіндегі рухани күш, ниет білдіру формасы.
Дастарқан
Қонақ күту мен тамақтанудың дәстүрлі рәсімі. Дастарқанға шақыру — қазақтың қонақжайлылығының белгісі.
Қыз ұзату
Қызды күйеу жігіттің отбасына шығарып салу тойы. Бұл — қазақ тойларының ең эмоционалды рәсімдерінің бірі.
Ақсүйек
Шыңғыс хан тұқымынан шыққан аристократиялық тап — Төре және Қожа. Ақсүйектер жүздерге жатпаған, ерекше мәртебеге ие болған.
Қарасүйек
Жүздерге жататын қарапайым халық — батырлар, билер, шаруалар. Қарасүйектер рулық жүйенің негізін құрған.
Арыс
Жүз ішіндегі бірнеше руды біріктіретін тайпалық одақ. Мысалы: Кіші жүздің Алімұлы, Байұлы, Жетіру арыстары.
Төрт түлік
Қазақтың дәстүрлі мал шаруашылығының негізі: жылқы, түйе, сиыр, қой. Малдың молшылығы — байлық пен бедел белгісі.