Кіші жүз — қазақ халқының үш жүзінің бірі, Батыс Қазақстанды, Каспий теңізі маңы мен Арал өңірін мекендеген. Үш ірі арысқа (бірлестікке) бөлінеді: Байұлы (13 ру), Әлімұлы (6 ру) және Жетіру (7 ру). Кіші жүз — батырлар мен көтерілістер жүзі. XVIII-XIX ғасырларда отаршылдыққа қарсы ең белсенді қарсылық көрсеткен. Сырым Датұлы (1783-1797), Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы (1836-1838), Жанқожа Нұрмұхаммедұлы (1856-1857) — Кіші жүздің ұлы көтерілісшілері. Ең атақты руы — Адай, Маңғыстау түбегін мекендеген, ерлігімен және тәуелсіздік рухымен бүкіл қазақ арасында танымал. Табын руы — Жетіру тобының ең ірісі, Орал тауларының оңтүстік етегін жайлаған. Шөмекей — Әлімұлы тобының ең белді руы, батырлар мен ақындарымен мәлім. Кіші жүз жерлері — Каспий жағалауы, Үстірт қыраты, Маңғыстау, Жайық өзені — табиғи байлығы мол, стратегиялық маңызы жоғары аймақтар.
Адай — Кіші жүздің Байұлы тобының ең атақты руларының бірі. Маңғыстау түбегі мен Каспий жағалауын мекендеген. Тарихта ерлігі мен тәуелсіз рухымен танымал. XIX ғасырда орыс отаршылдығына қарсы көтерілістерге белсене қатысқан.